Prehliadač alebo jeho nastavenia nie sú podporované.

Praktik.ai používa moderné webové technológie kvôli bezpečnosti, rýchlosti a spoľahlivému prihlasovaniu. Tento prehliadač ich nepodporuje alebo blokuje JavaScript, preto sa aplikácia nemusí správne načítať.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox alebo Safari na najnovšiu verziu a stránku potom obnovte.

Ak používate Windows 7, Windows 8 alebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusia ponúkať novú verziu. V takom prípade použite novšie zariadenie alebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Prohlížeč nebo jeho nastavení nejsou podporované.

Praktik.ai používá moderní webové technologie kvůli bezpečnosti, rychlosti a spolehlivému přihlašování. Tento prohlížeč je nepodporuje nebo blokuje JavaScript, proto se aplikace nemusí správně načíst.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox nebo Safari na nejnovější verzi a stránku potom obnovte.

Pokud používáte Windows 7, Windows 8 nebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusí nabízet novou verzi. V takovém případě použijte novější zařízení nebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Your browser or its settings are not supported.

Praktik.ai uses modern web technologies for security, speed, and reliable sign-in. This browser does not support them, or JavaScript is blocked, so the app may not load correctly.

Please update Chrome, Edge, Firefox, or Safari to the latest version and then reload this page.

If you use Windows 7, Windows 8, or Windows 8.1, Chrome and Edge may no longer offer a newer version. In that case, use a newer device or contact Praktik.ai support.

I OSK 1774/24

Legal thesis

Log in to see the legal thesis

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Marian Wolanin NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Op 288/24 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Wojewody O. z dnia 27 grudnia 2023 r., nr IN.II.7581.40.2023.JŚ w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od P. S.A. w W. na rzecz Wojewody O. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W OPOLU WYROKIEM Z 28 MAJA 2024 R. PO ROZPOZNANIU SKARGI P. S.A. W W. NA DECYZJĘ WOJEWODY O. Z 27 GRUDNIA 2023 R. W PRZEDMIOCIE UMORZENIA POSTĘPOWANIA W SPRAWIE WALORYZACJI OPŁATY ROCZNEJ Z TYTUŁU PRZEKSZTAŁCENIA PRAWA UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO W PRAWO WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI UCHYLIŁ ZASKARŻONĄ DECYZJĘ WRAZ Z POPRZEDZAJĄCĄ JĄ DECYZJĄ STAROSTY B. Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2023 R.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z 5 lipca 2023 r. Starosta B. zawiadomił skarżącą spółkę, o waloryzacji rocznej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w G., dla której jest prowadzona księga wieczysta KW nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], w udziale wynoszącym [...].

Wnioskiem z 4 września 2023 r. skarżąca spółka wystąpiła do Starosty o wydanie decyzji w przedmiocie waloryzacji opłaty.

Decyzją z 26 września 2023 r. Starosta umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wydania decyzji w sprawie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, wskazując, że waloryzacja opłaty następuje w drodze czynności materialno-technicznej.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej spółki Wojewoda O. decyzją z 27 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił stanowisko organu pierwszej instancji oraz wskazał, że ustawodawca nie przewidział trybu wydania na wniosek strony decyzji o waloryzacji opłaty. W jego ocenie powoduje to, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o waloryzacji opłaty jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych do załatwienia sprawy w formie decyzji.

Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wprawdzie ustawodawca zdecydował, że o zwaloryzowanej opłacie jedynie zawiadamia się właściciela nieruchomości, ale działanie takie nie może być arbitralne i niepoddane kontroli instancyjnej, co doprowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności i prawa do sądu. W jego ocenie właściciel nieruchomości negujący wysokość zwaloryzowanej kwoty opłaty ma prawo uruchomienia trybu decyzyjnego, jak ma to miejsce w przypadku ustalenia opłaty oraz opłaty jednorazowej. Zdaniem Sądu skoro waloryzacja jest następcza w stosunku do należności głównej, to łączy jej los prawny uzasadniając zastosowanie trybu administracyjnego waloryzacji. Odnotował przy tym, że ustawodawca nie wyłączył trybu administracyjnego w sprawie mającej charakter sprawy administracyjnej, jak uczynił to w ustawie o gospodarce nieruchomościami, co uzasadnia poddanie waloryzacji kontroli legalności w instancyjnym toku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo zrzekła się prawa rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 8a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. 2023 r. poz. 904, z późn. zm.), dalej: "ustawa z 20 lipca 2018 r." albo "ustawa przekształceniowa", przez nieprawidłowe zastosowanie i uchylenie decyzji organów obu instancji, a wyrażające się w błędnej interpretacji art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej i przyjęciu, że w przypadku dokonania waloryzacji opłaty przekształceniowej istnieje obowiązek wydania na wniosek strony decyzji administracyjnej w tym przedmiocie.

Uzasadniając powyższe zarzuty, autor skargi kasacyjnej podniósł, że wykładnia Sądu godzi w założenie racjonalnego prawodawcy. Wskazał, że redakcja art. 10 ust. 1 i 2 ustawy przekształceniowej nie budzi wątpliwości, w tym także w odniesieniu do formy działania organu, i jako taka nie odsyła do regulacji dotyczącej waloryzacji należności. W jego ocenie o braku potrzeby sięgania do ustawowo uregulowanej instytucji waloryzacji świadczy uzasadnienie projektu ustawy, które zakładało waloryzację w oparciu o wskaźnik ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zaznaczył, że wobec ustawowego wskazania, że załatwienie sprawy następuje w formie zawiadomienia, stanowisko Sądu wskazujące na konieczność wydania decyzji podlegającej kontroli instancyjnej jest niezasadne i nie należy domniemywać podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd nieprawidłowo uznał także, że waloryzacja opłaty stanowi w rzeczywistości ustalenie opłaty, gdyż wpływa na wysokość kwoty, którą musi wpłacić właściciel nieruchomości, co doprowadziło Sąd do przekonania, że właścicielowi należy zapewnić taką samą ochronę, jaką przewiduje art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej. Zaznaczył, że w odróżnieniu od ustalenia opłaty waloryzacja polega na czysto technicznym przeliczeniu ustalonej opłaty przez ustalony urzędowo i opublikowany wskaźnik, co nie uzasadnia ustalania zwaloryzowanej opłaty w drodze decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty. Jednocześnie organ zrzekł się prawa rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania poddano ocenie wyrok Sądu pierwszej instancji, pod kątem zarzutu sformułowanego w skardze kasacyjnej.

Przedmiotem sporu w sprawie jest dopuszczalność zastosowania art. 7 ust. 8a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2023 r. poz. 904, z późn. zm.), dalej: "ustawa z 20 lipca 2018 r." albo "ustawa przekształceniowa", w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości kwestionuje waloryzację opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (dalej także jako: opłata przekształceniowa). Unormowanie to stanowi jedną z jednostek redakcyjnych art. 7 ustawy przekształceniowej, w którym uregulowano tryb i zasady ustalania wysokości oraz uiszczania opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, stanowiącej wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała w dniu przekształcenia (art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy przekształceniowej). W art. 7 ust. 7 tej ustawy przewidziano także możliwość zgłoszenia przez właściciela gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty zamiaru jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 8 ustawy z 20 lipca 2018 r. właściwy organ informuje właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty: 1) po uwzględnieniu bonifikaty, o której mowa w art. 9 ust. 3, albo bonifikaty określonej w zarządzeniu wojewody, 2) w przypadku udzielenia bonifikaty określonej w uchwale właściwej rady albo sejmiku – w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia, o którym mowa w ust. 7. Natomiast w myśl art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej, jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji zwaloryzowana opłata przekształceniowa stanowi wymagalną należność, o której mowa w art. 7 ust. 8a ustawy z 20 lipca 2018 r., zatem w sytuacji, gdy właściciel neguje wysokość zwaloryzowanej opłaty, może wystąpić o jej ustalenie w drodze decyzji. Stanowisko to nie jest trafne.

Instytucja waloryzacji rocznej opłaty przekształceniowej została uregulowana w art. 10 ustawy z 20 lipca 2018 r., według którego opłata może podlegać waloryzacji zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ust. 1). Waloryzacji opłaty właściwy organ dokonuje z urzędu albo na wniosek właściciela nieruchomości, nie częściej niż raz na 3 lata od dnia dokonania ostatniej waloryzacji. O wysokości zwaloryzowanej opłaty właściwy organ zawiadamia właściciela nieruchomości, doręczając informację na piśmie na adres, o którym mowa w art. 4 ust. 6. Doręczenie na taki adres uważa się za dokonane. Zwaloryzowana opłata obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano waloryzacji (ust. 2). Właściwy organ może odmówić dokonania waloryzacji jedynie w przypadku, jeżeli stwierdzi, że wskaźniki, o których mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie uległy zmianie w okresie od dnia przekształcenia lub ostatniej waloryzacji do dnia złożenia wniosku (ust. 3).

Przedstawiona procedura waloryzacji jest zatem odrębna i niezależna od procedury ustalania wysokości opłaty przekształceniowej, opłaty jednorazowej, czy kwoty należnej do zapłaty, o których mowa w art. 6 i art. 7 ustawy z 20 lipca 2018 r. Ustawodawca jasno i jednoznacznie wyodrębnił postępowanie w tym przedmiocie oraz określił konkretną formę działania organu administracji publicznej – pisemne zawiadomienie właściciela nieruchomości o wysokości zwaloryzowanej opłaty. Przepis art. 10 ustawy przekształceniowej nie pozostawia zatem żadnych wątpliwości co do rozumienia jego treści. Wobec powyższego brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej o waloryzacji opłaty przekształceniowej. Przepis art. 104 § 1 k.p.a. nie znajduje bowiem zastosowania, skoro ustawodawca określił w art. 10 ust. 2 ustawy przekształceniowej formę działania organu administracji. Wbrew stanowisku wojewódzkiego sądu administracyjnego, wysokość zwaloryzowanej opłaty nie jest tożsama z wysokością kwoty należnej do zapłaty, o której mowa w art. 7 ust. 8a. Przepis ten nie znajdzie zatem zastosowania w sytuacji, gdy właściciel kwestionuje wysokość zwaloryzowanej opłaty. Ustawodawca jednoznacznie zdecydował o wyłączeniu stosowania władczej i jednostronnej formy działania organu administracji w postaci decyzji administracyjnej w postępowaniu dotyczącym waloryzacji opłaty przekształceniowej. Potwierdzeniem takiej intencji ustawodawcy jest także stanowisko przedstawione w uzasadnieniu projektu ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów, zgodnie z którym: "[w] związku z tym, że waloryzacja będzie dokonywana w oparciu o wskaźnik ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego nie będzie miało miejsca władcze ustalenie wysokości zwaloryzowanej opłaty przez właściwy organ. Dlatego zrezygnowano z trybu administracyjnego i przyjęto, że właściciel będzie jedynie powiadamiany na piśmie o wysokości zwaloryzowanej opłaty" (druk sejmowy nr 2673, sejm VIII kadencji).

W konsekwencji, wobec braku podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiocie wysokości zwaloryzowanej opłaty przekształceniowej – co uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. – za prawidłową należy uznać zaskarżoną w sprawie decyzję Wojewody.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.