Prehliadač alebo jeho nastavenia nie sú podporované.

Praktik.ai používa moderné webové technológie kvôli bezpečnosti, rýchlosti a spoľahlivému prihlasovaniu. Tento prehliadač ich nepodporuje alebo blokuje JavaScript, preto sa aplikácia nemusí správne načítať.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox alebo Safari na najnovšiu verziu a stránku potom obnovte.

Ak používate Windows 7, Windows 8 alebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusia ponúkať novú verziu. V takom prípade použite novšie zariadenie alebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Prohlížeč nebo jeho nastavení nejsou podporované.

Praktik.ai používá moderní webové technologie kvůli bezpečnosti, rychlosti a spolehlivému přihlašování. Tento prohlížeč je nepodporuje nebo blokuje JavaScript, proto se aplikace nemusí správně načíst.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox nebo Safari na nejnovější verzi a stránku potom obnovte.

Pokud používáte Windows 7, Windows 8 nebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusí nabízet novou verzi. V takovém případě použijte novější zařízení nebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Your browser or its settings are not supported.

Praktik.ai uses modern web technologies for security, speed, and reliable sign-in. This browser does not support them, or JavaScript is blocked, so the app may not load correctly.

Please update Chrome, Edge, Firefox, or Safari to the latest version and then reload this page.

If you use Windows 7, Windows 8, or Windows 8.1, Chrome and Edge may no longer offer a newer version. In that case, use a newer device or contact Praktik.ai support.

IV SA/Wr 76/26

Legal thesis

Log in to see the legal thesis

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi E. Ś. i K. W. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącym z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.

Uzasadnienie

Pismem z 23 grudnia 2025 r. E. Ś. i K. W., działając przez pełnomocnika (dalej: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie (dalej: burmistrz) polegającą na włączeniu karty adresowej zabytku (tj. domu mieszkalnego przy "ul.[...]" stanowiącego własność skarżących) do gminnej ewidencji zabytków. W uzasadnieniu skargi podali, że w marcu 2024 r. wystąpili o zgodę na wyburzenie wspomnianego budynku. Z odpowiedzi odmownej powzięli po raz pierwszy informację, że obiekt jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków Gminy Kąty Wrocławskie (dalej: GEZ). Skarżący podnieśli, że nie zostali pouczeni przez organ o środkach odwoławczych w zakresie wpisu do ewidencji zabytków i założenia karty adresowej. Wyłączenie ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi uzasadnili istniejącą w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnością co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków. Według pierwszego poglądu działanie to uznawane jest za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie zaś z drugim, działanie to nosi znamiona aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę burmistrz wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że podstawą utworzenia kart adresowych, tworzących GEZ, powstałą na mocy zarządzenia nr 1628/2023 Burmistrza Miasta i Gminy Kąty Wrocławskie z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie założenia i prowadzenia Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Kąty Wrocławskie, była wojewódzka ewidencja zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wedle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd jest obowiązany zbadać zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzuceniu podlega skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Z kolei wedle art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

Aby jednak dokonać takiej oceny niezbędne jest w pierwszej kolejności ustalenie co stanowi przedmiot skargi i przeprowadzenie odpowiedniej kwalifikacji przedmiotu skargi z punktu widzenia cyt. art. 3 p.p.s.a.

Należy wskazać, że regulacja odnosząca się do tworzenia i zarządzania gminną ewidencją zabytków zawarta jest w art. 22 ust. 4- 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292). Zgodnie z ich treścią wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, która obejmuje 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru, 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Prowadzenie gminnej ewidencji zabytków określają natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r. poz. 56; § 18 - 18b). Przy czym należy podkreślić, że art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 75, poz. 474) nałożył na wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) obowiązek założenia gminnej ewidencji zabytków, po przekazaniu przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków, określonego w art. 7 tej ustawy, w terminie dwuletnim od dnia przekazania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków. Samo zatem przekazanie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków wykazu zabytków wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) nie wywołuje skutku w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków, a jej założenie wymaga działania organu wykonawczego gminy, z którym jednoznacznie można będzie wiązać skutek w postaci założenia gminnej ewidencji zabytków.

Z treści skargi nie ulega wątpliwości, że zasadniczym celem skarżących jest zakwestionowanie zgodności z prawem ujęcia ich domu mieszkalnego przy "ul.[...]" w K. w GEZ.

Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd który Sąd podziela, że czynność polegająca na ujęciu obiektu w gminnej ewidencji zabytków stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyroki WSA w Krakowie z 7 marca 2017 r., II SA/Kr 1507/16; z 14 września 2021 r., II SA/Kr 666/21; z 31 stycznia 2023 r., II SA/Kr 1523/22; z 9 stycznia 2024 r., II SA/Kr 1361/23; postanowienia NSA z 18 października 2022 r., II OZ 610/22; z 8 czerwca 2022 r., II OZ 335/22; z 18 maja 2021 r., II OZ 218/21; z 20 maja 2020 r., II OSK 753/20 oraz wyroki NSA z 18 października 2023 r., II OSK 2326/18 i II OSK 3029/18; z 10 stycznia 2024 r., II OSK 1952/22 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Na uwagę zasługuje w tym miejscu wyrok NSA z 18 października 2023 r., II OSK 1765/17, w którym wskazano, że "ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu należy uznać, że tak określona czynność miała miejsce w dniu 11 grudnia 2023 r., co jest okolicznością bezsporną. Jej dokonanie polegało na wydaniu przez burmistrza zarządzenia nr 1628/2023 w sprawie założenia i prowadzenia GEZ, które następnie zostało opublikowane w BIP w dniu 10 stycznia 2024 r.

Konsekwencją ustalenia, że w sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi czynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest ocena terminowości wniesienia skargi w świetle art. 53 § 2 p.p.s.a. W związku z tym, że zarządzenie nr 1628/2023 zostało podane do publicznej wiadomości w dniu 10 stycznia 2024 r. termin do wniesienia skargi zasadniczo upłynął z dniem 9 lutego 2024 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący po raz pierwszy informację, że ich budynek mieszkalny znajduje się w obszarze historycznego układu urbanistycznego K., powzięli po otrzymaniu pisma od WKZ z 22 kwietnia 2024 r. Zatem należy uznać, że co najmniej od tej daty skarżący wiedzieli o podjęciu przez organ czynności włączenia wspomnianego obiektu do GEZ. Z kolei skarga została nadana w placówce operatora pocztowego w dniu 23 grudnia 2025 r. Zatem wniesiono ją po terminie. Zauważyć trzeba, że powołanie się przez skarżących w treści skargi na występującą w ich ocenie w orzecznictwie sądowym rozbieżność co do kwalifikacji włączenia karty adresowej do GEZ jako przedmiotu zaskarżenia, w sytuacji, gdy byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, którego znajomość przepisów prawa w powyższym zakresie powinna być na podwyższonym poziomie, nie sanuje ich winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

Przekroczenie terminu do wniesienia skargi powoduje, że skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Wobec odrzucenia skargi w pkt. 2 sentencji postanowienia, Sąd orzekł o zwrocie uiszczonej przez skarżących kwoty wpisu od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.