Prehliadač alebo jeho nastavenia nie sú podporované.

Praktik.ai používa moderné webové technológie kvôli bezpečnosti, rýchlosti a spoľahlivému prihlasovaniu. Tento prehliadač ich nepodporuje alebo blokuje JavaScript, preto sa aplikácia nemusí správne načítať.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox alebo Safari na najnovšiu verziu a stránku potom obnovte.

Ak používate Windows 7, Windows 8 alebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusia ponúkať novú verziu. V takom prípade použite novšie zariadenie alebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Prohlížeč nebo jeho nastavení nejsou podporované.

Praktik.ai používá moderní webové technologie kvůli bezpečnosti, rychlosti a spolehlivému přihlašování. Tento prohlížeč je nepodporuje nebo blokuje JavaScript, proto se aplikace nemusí správně načíst.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox nebo Safari na nejnovější verzi a stránku potom obnovte.

Pokud používáte Windows 7, Windows 8 nebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusí nabízet novou verzi. V takovém případě použijte novější zařízení nebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Your browser or its settings are not supported.

Praktik.ai uses modern web technologies for security, speed, and reliable sign-in. This browser does not support them, or JavaScript is blocked, so the app may not load correctly.

Please update Chrome, Edge, Firefox, or Safari to the latest version and then reload this page.

If you use Windows 7, Windows 8, or Windows 8.1, Chrome and Edge may no longer offer a newer version. In that case, use a newer device or contact Praktik.ai support.

II GW 2/26

Legal thesis

Log in to see the legal thesis

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Lubicz z dnia 16 grudnia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Lubicz a Wójtem Gminy Czersk w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Wójta Gminy Lubicz jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Uzasadnienie

Wnioskiem z 16 grudnia 2025 r., który wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 2 stycznia 2026 r., Wójt Gminy Lubicz zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Czersk – Centrum Usług Społecznych w Czersku poprzez wskazanie Wójta Gminy Czersk – Centrum Usług Społecznych w Czersku jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie potwierdzenia prawa Pana A. N. (dalej: uprawniony) do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz skierowania do domu pomocy społecznej uprawnionego, zameldowanego wprawdzie na pobyt stały w L., ale od 2024 r. posiadającego adres zamieszkania ul. B. [...], [...] R.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że nie jest sporne, że uprawniony nie jest osobą bezdomną. W tej sytuacji zasadą - zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest właściwość organu ustalona według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, zaś zgodnie z powołanym art. 54 § 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, właściwym do wydania decyzji jest wójt gminy właściwej ze względu na zamieszkanie świadczeniobiorcy. W realiach tej sprawy, w ocenie tutejszego organu, właściwą gminą do rozpoznania wniosku w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej i potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest gmina Czersk.

Organ ustalił, że uprawniony (na podstawie oświadczeń matki uprawnionego oraz przyjaciela rodziny) po orzeczeniu rozwodu z Panią J. N. w 2023 r. wyprowadził się z L. D. ul. T. [...], nie dopełniając jednak administracyjnego obowiązku wymeldowania się. Zmienił on swoje centrum życiowe na T. ul. S., a następnie na R. W 2024 r. zamieszkiwał w miejscowości R. pod adresem ul. B. [...] u swojego szwagra, któremu regularnie płacił za wynajem pokoju. Uprawniony zamieszkiwał pod wskazanym wyżej adresie do dnia, w którym uległ wypadkowi. Do miejsca, w którym pracował wyjeżdżał z ul. B. [...] znajdującej się w miejscowości R. z zamiarem powrotu również w to miejsce. To miejsce wskazywał jako swoje miejsce zamieszkania w wywiadzie środowiskowym, na dokumentach w NFZ, zaświadczeniach lekarskich, gdyż traktował je jako swoje centrum życiowe i traktował jako swoje miejsce zamieszkania.

W dniu 16.09.2025 uprawniony doznał zawału mózgu w trakcie wykonywania obowiązków zawodowych. Został przewieziony do Szpitala w C. Jak wynika z dokumentacji szpitalnej, jako miejsce swojego zamieszkania wskazał on ul. B. [...] w miejscowości R. Następnie w dniu 17 października 2025 r. Centrum Usług Społecznych w Czersku wystąpiło z wnioskiem o udostępnienie danych do Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie w C. w zakresie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego cz. I na okoliczność wniosku o potwierdzenie prawa do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, wskazując jako miejsce zamieszkania uprawnionego ul. B. [...] w R. Zatem, w ocenie tutejszego organu, uznając się tym samym za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz skierowania do domu pomocy społecznej.

Wnioskodawca zwrócił uwagę, że 7 listopada 202 r. Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w C. uznał uprawnionego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. W wystawionym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności powyższy organ wskazał, w ocenie wnioskodawcy omyłkowo z uwagi na brak w podstawie prawnej przepisu uzasadniającego takie stwierdzenie, iż adresem zamieszkania uprawnionego jest L. D., ul. T. [...]. Zgodnie z art. 6 § 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych właściwość miejscową powiatowego i wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności ustala się według miejsca stałego pobytu w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności. Zaś artykuł 25 § 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności stanowi, iż pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W ocenie tutejszego Centrum Usług Społecznych w Lubiczu, Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. w oparciu o art. 6 § 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz art. 25 § 2 o ewidencji ludności uznał się za właściwy do rozpatrzenia sprawy uprawnionego, a co za tym idzie uznał, iż adresem zamieszkania uprawnionego jest ul. B. [...], [...] R.

Mając powyższe na uwadze, organ wniósł o rozstrzygnięcie powstałego sporu i wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku uprawnionego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej oraz potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W odpowiedzi na wniosek Centrum Usług Społecznych w Czersku wniósł o uznanie Wójta Gminy Lubicz jako organu właściwego do rozpatrzenia sprawy o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej oraz potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych dla uprawnionego. W uzasadnieniu wskazano, że z zebranej dokumentacji wynika, że uprawniony nie miał zamiaru zostać na pobyt stały w R. Jego zamiarem jest powrót do L. D., gdzie ma swoje mieszkanie i regularnie opłaca za niego czynsz.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

W myśl natomiast art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. spory, o których mowa w art. 4 p.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Spory te - stosownie do art. 15 § 2 p.p.s.a. - rozstrzygane są na wniosek, postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny), lub w której każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W niniejszej sprawie wystąpił spór o właściwość o charakterze negatywnym. Zarówno Wójt Gminy Lubicz jak i Wójt Gminy Czersk uznają swoją niewłaściwość w przedmiocie potwierdzenia uprawnionemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146 z późn. zm.) dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Dalej przepis ten stanowi, że decyzję powyższą wydaje się po:

1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:

a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub

b) posiadanie statusu uchodźcy, lub

c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub

d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;

3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;

4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.

Powyższą decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Ponadto zgodnie z ust. 5 art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy może wszcząć postępowanie w celu wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, również z urzędu lub na wniosek Funduszu.

Zagadnienie ustalenia organu właściwego w tego rodzaju sprawach dotyczących osób bezdomnych stanowiło przedmiot szerokich rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W licznych rozstrzygnięciach wypracowano ugruntowaną linię orzeczniczą w tej właśnie kwestii (por. postanowienia NSA z: 28 lutego 2023 r. sygn. akt II GW 71/22; 28 lipca 2022 r. sygn. akt II GW 20/22; 18 maja 2020 r. sygn. akt II GW 4/20; 19 marca 2020 r. sygn. akt II GW 43/18; 17 stycznia 2020 r. sygn. akt II GW 30/19; 3 października 2019 r. sygn. akt II GW 19/19; 25 stycznia 2019 r. sygn. akt II GW 40/18; 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GW 6/18; 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II GW 65/17; 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17).

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w przywołanych orzeczeniach pogląd wskazujący, że art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach stanowi lex specialis względem przepisów k.p.a., jednakże nie reguluje kwestii właściwości organu w sytuacji braku możliwości ustalenia miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. W tej kwestii brak jest jednocześnie podstaw do zastosowania ustawy o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 101 ust. 1 i 2, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).

Pomimo tego, że art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stanowi, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się między innymi po stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, to jednak treść tego przepisu nie daje podstaw, aby wnioskować o dalej idących konsekwencjach niż te, które wyraźnie z niej wynikają. Innymi słowy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołany przepis nie stanowi odesłania do ustawy o pomocy społecznej w zakresie, który można byłoby uznać za przydatny dla ustalenia właściwości organu. W analizowanym zakresie nie sposób jest zatem posiłkować się art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, bowiem zważywszy na przedmiot regulacji tej ustawy, odnosi się on do właściwości organów w sprawach świadczeń z pomocy społecznej.

W sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, tylko na zasadzie subsydiarności i w ograniczonym zakresie należy odwołać się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne zasady ustalania właściwości miejscowej organu administracji publicznej.

Z kolei ani kodeks postępowania administracyjnego, ani ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie definiują pojęcia "miejsca zamieszkania", zatem przyjmuje się, zgodnie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że należy posiłkować się art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozumieniu przywołanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują więc dwa czynniki. Zewnętrzny - fakt przebywania oraz wewnętrzny (wolicjonalny) - zamiar stałego pobytu w danej miejscowości (zazwyczaj kojarzony z konkretnym adresem, choć nie jest to warunek konieczny). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga przy tym złożenia jakiegokolwiek oświadczenia woli. Wystarczy, aby zamiar tego rodzaju wynikał z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.

Stosownie do art. 25 k.c., co do zasady miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie sprowadza i nie zamyka się w fakcie samego zameldowania. Jednakowoż, w praktyce nie można faktu meldunku na pobyt stały ignorować, gdyż stanowić on może i w tej sprawie właśnie tak jest, dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa lub co najmniej przybywała poprzednio w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje bowiem, że w sprawach takich jak rozpoznawana przez organy (potwierdzenie prawa do świadczeń zdrowotnych) mają one do czynienia m.in. z osobami w kryzysie mieszkaniowym czy osobistym, co stanowi zasadnicze źródło problemów z ustaleniem aktualnego adresu zamieszkania.

Uwzględniając zatem powyższe wywody wskazać wypada, że z zebranych dowodów wynika, że uprawniony jest zameldowany na stałe pod adresem ul. T. [...] w L. D. Po rozwodzie w 2023 r. wyprowadził się i przebywał w T. na ul. S., a następnie w miejscowości R. na ul. B. [...] w domu swojego szwagra. Pod tym ostatnim adresem mieszkał dorywczo, z uwagi na fakt, że był zatrudniony jako kierowca za granicą w Niemczech.

Pobytem stałym jest z kolei zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 736) jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

W związku z tym, że w sprawie nie ustalono miejsca aktualnego zamieszkania uprawnionego, należy uwzględnić miejsce zameldowania na pobyt stały, jako wskazujące na zamiar stałego przebywania.

Wobec powyższego organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 tej ustawy, jest Wójt Gminy Lubicz. Organ ten jest właściwy z racji miejsca zameldowania na pobyt stały uprawnionego. Z kolei w Gminie Czersk uprawniony przebywał jedynie czasowo.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia