Prehliadač alebo jeho nastavenia nie sú podporované.

Praktik.ai používa moderné webové technológie kvôli bezpečnosti, rýchlosti a spoľahlivému prihlasovaniu. Tento prehliadač ich nepodporuje alebo blokuje JavaScript, preto sa aplikácia nemusí správne načítať.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox alebo Safari na najnovšiu verziu a stránku potom obnovte.

Ak používate Windows 7, Windows 8 alebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusia ponúkať novú verziu. V takom prípade použite novšie zariadenie alebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Prohlížeč nebo jeho nastavení nejsou podporované.

Praktik.ai používá moderní webové technologie kvůli bezpečnosti, rychlosti a spolehlivému přihlašování. Tento prohlížeč je nepodporuje nebo blokuje JavaScript, proto se aplikace nemusí správně načíst.

Aktualizujte prosím Chrome, Edge, Firefox nebo Safari na nejnovější verzi a stránku potom obnovte.

Pokud používáte Windows 7, Windows 8 nebo Windows 8.1, Chrome a Edge už nemusí nabízet novou verzi. V takovém případě použijte novější zařízení nebo kontaktujte podporu Praktik.ai.

Your browser or its settings are not supported.

Praktik.ai uses modern web technologies for security, speed, and reliable sign-in. This browser does not support them, or JavaScript is blocked, so the app may not load correctly.

Please update Chrome, Edge, Firefox, or Safari to the latest version and then reload this page.

If you use Windows 7, Windows 8, or Windows 8.1, Chrome and Edge may no longer offer a newer version. In that case, use a newer device or contact Praktik.ai support.

XIV C 1126/25

Sygnatura akt XIV C 1126/25

wyroku z 20 lutego 2026 r. k. 286

I. STANOWISKA STRON

Ł. O. domagał się zasądzenia od (...) Spółki Akcyjnej w V. na swoją rzecz 13 500 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 6 września 2023 r. do dnia zapłaty, a także zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.

Na uzasadnienie podał, że strony zawarły umowę o prowadzenie rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych i umowę o korzystanie z kart debetowych. 1 września 2023 r. z rachunku powoda dokonano 2 transakcji kartą płatniczą na 7500 zł oraz 6000 zł, które nie zostały przez niego autoryzowane. Bank nie uwzględnił złożonej przez powoda reklamacji, wskazując, że obie transakcje zostały prawidłowo uwierzytelnione z zastosowaniem standardu 3-D M.. Powód wywodzi roszczenie z ustawy z 19.8.2011 r. o usługach płatniczych, zwłaszcza art. 46, podnosząc, że w przypadku nieautoryzowanej transakcji płatniczej bank obowiązany jest do niezwłocznego zwrotu kwoty transakcji.

(pozew k. 3-29)

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Na uzasadnienie zakwestionowała roszczenie powoda co do zasady i wysokości. Zarzuciła, że powód dopuścił się rażącego niedbalstwa i nie dochował obowiązków ciążących na nim z mocy regulaminów bankowych oraz art. 42 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych, tj.:

Pozwana podniosła, że na szeroką skalę prowadzi kampanie informujące swoich klientów o zagrożeniach ze strony cyberprzestępców, z którymi powód miał obowiązek się zapoznać.

(odpowiedź na pozew k. 136-168)

Sąd odrzucił przypozwanie Rzecznika Finansowego przez powoda.

(postanowienie z 14.10.2025 r. k. 220)

Rzecznik Finansowy przedstawił pogląd w sprawie. Jego zdaniem powód padł ofiarą działań przestępczych i działał w przeświadczeniu, że korzysta w sposób standardowy z usług dostawcy instrumentu płatniczego, a wszelkie czynności, które wykonuje, związane są ze standardowym korzystaniem z usług bankowych. Trudno zatem mówić o naruszeniu przez powoda obowiązków wynikających z art. 42 ustawy o usługach płatniczych, zwalniających pozwaną z odpowiedzialności.

(pismo Rzecznika Finansowego z 19.11.2025 r. k. 247-254)

II. STAN FAKTYCZNY

Ł. O. zawarł z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w V. umowę z 20 listopada 2007 r. o prowadzenie bankowych rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych. Mocą tej umowy bank zobowiązał się do prowadzenia rachunku wskazanego w załączniku oraz wszelkich rachunków otwartych w późniejszym terminie na podstawie dyspozycji posiadacza zaakceptowanej przez bank (§ 1 ust. 1). Bank zobowiązał się również do przechowywania środków pieniężnych posiadacza oraz wykonywania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych (§ 1 ust. 2, zdanie pierwsze).

Na kolejnej stronie dokumentu strony zawarły umowę o korzystanie i obsługę kart płatniczych wydawanych do rachunków przez bank, a szczegółowe zasady związane z obsługą kart oraz korzystaniem z nich określono w regulaminie wydawania i używania kart debetowych banku (§ 1 ust. 1).

Niesporne, nadto dowód: kserokopie umowy k. 41-42

(...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w V. zmieniła w 2013 r. nazwę na (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w V..

Niesporne, nadto fakt powszechnie znany

Bank wydał Regulamin obsługi klientów w ramach bankowości detalicznej, który nie został Ł. O. doręczony.

Osoba, z którą bank zawarł umowę (pkt 3), mogła korzystać ze sposobu dostępu, obejmującego m.in. serwis transakcyjny na stronie internetowej banku oraz w aplikacji mobilnej (pkt 2). W systemie tym klient mógł m.in. składać oświadczenia (pkt 5 ust. 1 lit. a), rozumiane m.in. jako polecenie przelewu, płatność kartą i inne czynności (pkt 7).

Aby zalogować się do serwisu transakcyjnego na stronie internetowej banku lub aplikacji mobilnej, klient musiał wprowadzić identyfikator lub identyfikator dodatkowy oraz hasło (pkt 6 ust. 4 lit. b). Identyfikator był poufnym numerem, a identyfikator dodatkowy oznaczał np. numer karty debetowej (pkt 2).

Oświadczenie, w tym polecenie przelewu lub płatność kartą, klient mógł złożyć w systemie transakcyjnym wprowadzając alternatywnie: identyfikator i hasło, identyfikator i wybrane cyfry hasła, PIN do aplikacji mobilnej, hasło jednorazowe. Nadto konieczne było potwierdzenie tożsamości mobilną autoryzacją (pkt 7 ust. 2 i 3).

Bank określił szczególne warunki bezpiecznego korzystania z dostępu, m.in. chronienie swoich danych uwierzytelniających, nieudostępnianie ich swoim bliskim ani pracownikom banku, przechowywanie ich z zachowaniem należytej staranności, instalowanie i aktualizowanie legalnego systemu oraz programów antywirusowych, przestrzeganie wskazówek bezpieczeństwa przekazanych na stronie internetowej banku, a także czytanie komunikatów bezpieczeństwa w serwisie transakcyjnym, na stronie internetowej lub w aplikacji mobilnej (pkt 10 ust. 4, 10, 11, 14, 15)

Regulamin stanowił, że w razie naruszenia obowiązków dot. przechowywania danych uwierzytelniających, identyfikatora lub identyfikatora dodatkowego, bank nie będzie odpowiadał za niezawinione przez siebie skutki, jakie wynikają z użycia danych przez nieuprawnione osoby trzecie (pkt 10 ust. 17).

Dowód: Regulamin obsługi klientów w ramach bankowości detalicznej (...) S.A., k. 173-177

Bank wydał regulamin kart debetowych dla osób fizycznych. Został on Ł. O. doręczony.

Płatność kartą wymagała autoryzacji (pkt 8). Transakcja autoryzowana oznaczała taką, którą klient autoryzował, a bank zgodził się na nią (pkt 2). Autoryzacja odbywała się następującymi etapami:

I.  O., przy zamówieniu internetowym, podawał dane karty, np. numer karty, dane klienta, data ważności karty, kod (...) (trzycyfrowy numer na odwrocie karty – pkt 2).

Bank mógł poprosić klienta o tzw. silne uwierzytelnienie, czyli – w przypadku płatności online – o podanie kodu 3-D secure. Jest to jednorazowy kod potwierdzający tożsamość i autoryzujący transakcję. Wysyłany jest przez SMS lub przez powiadomienie w aplikacji mobilnej (pkt 2). Silne uwierzytelnienie mogło obejmować też informację, czy sprzęt, na którym klient wykonuje czynność, jest urządzeniem zaufanym, czyli dodany przez klienta do listy urządzeń zaufanych (pkt 9 ust. 3 lit. b).

II.  Bank zgadzał się na transakcję do wysokości salda i limitu, blokował pieniądze na rachunku, a kwota zmniejsza saldo. Blokada była utrzymywana nie dłużej niż 14 dni.

III.  Bank obciążał rachunek kwotą transakcji.

Regulamin określał jak bezpiecznie korzystać z karty. M.in. klient miał chronić dane uwierzytelniające, nie udostępniać ich innym osobom, posiadać aktualne i legalne oprogramowanie systemowe i antywirusowe. W razie ujawnienia danych bank zastrzegł, że uzna, iż klient nie zachował należytej staranności oraz wyłączył swoją odpowiedzialność za transakcje, jeżeli klient nie wypełnił obowiązków z bezpiecznym używaniem karty (pkt 22).

Dowód: Regulamin kart debetowych dla osób fizycznych i klientów (...) w ramach bankowości detalicznej (...) S.A., k. 45-59 i 178-183

Bank wydał Regulamin usług płatniczych dla osób fizycznych, który nie został Ł. O. doręczony.

Regulamin określał, że klient odpowiada ze nieautoryzowaną transakcję płatniczą, jeżeli doprowadził do niej (1) umyślnie albo (2) umyślnie lub w wyniku rażącego niedbalstwa naruszył min. 1 obowiązek dot. bezpiecznego korzystana ze sposobów dostępu, określonych w regulaminie obsługi klientów (pkt 16 ust. 7 lit. a-b).

Dowód: Regulamin usług płatniczych dla osób fizycznych i klientów (...) w ramach bankowości detalicznej (...) S.A. k. 180-183

Bank prowadził kampanie informacyjne mające na celu zwiększenie świadomości klientów w zakresie zagrożeń związanych z korzystaniem z usług bankowych w sieci. Informacje te były publikowane na stronach internetowych banku i skierowane do ogółu klientów.

Dowód: częściowo wydruk ze strony internetowej banku k. 184

Ł. O. był zarejestrowany na portalu społecznościowym P. i należał do grupy „(...) Giełda (...). Wielu członków tej grupy ogłaszało wcześniej oferty sprzedaży sprzętu wspinaczkowego. Również Ł. O. ogłosił w tej grupie, że oferuje do sprzedaży buty wspinaczkowe za 400 zł.

C. 1 września 2023 r. na ogłoszenie odpowiedział użytkownik zarejestrowany jako W. N. (w profilu użytkowania było dołączone zdjęcie kobiety). Oświadczyła, że chciałaby kupić buty z przesyłką kurierskąI.. Ł. O. udostępnił jej swój e-mail, numer telefonu i numer rachunku bankowego. W. N. odpowiedziała, że zapłaciła za wszystko oraz poinstruowała, że Ł. O. dostanie powiadomienie e-mail, po czym powinien przejść na stronę I., gdzie poda swoje dane, a potem kurier skontaktuje się z nim i zapyta o dogodny czas odbioru paczki.

Dowód: wydruki korespondencji k. 70-73

Ł. O. otrzymał wiadomość e-mail z linkiem. Wiadomość nadeszła z adresu elektronicznego „(...)”. Wiadomość miała szatę graficzną charakterystyczną dla I.. Po kliknięciu w link, Ł. O. został przekierowany do strony internetowej, która również miała szatę graficzną I. (kolory, ikony, obrazki paczkomatów). Wcześniej Ł. O. korzystał z usług tego operatora logistycznego, lecz pierwszy raz sprzedawał coś w Internecie.

Wypełnił żądane dane do autoryzacji: e-mail, imię i nazwisko, wskazanie banku. Następnie został przekierowany na spreparowaną stronę, która miała szatę graficzną podobną do strony (...). Ł. O. wprowadził identyfikator i hasło. Po zalogowaniu strona zażądała podania numeru PESEL i nazwiska panieńskiego matki. Ł. O. nabrał podejrzeń i w systemie transakcyjnym banku, do którego zalogował się w osobnym oknie przeglądarki, zmniejszył dzienne limity transakcji kartą płatniczą do 500 zł (godz. 13:41). Kolejno podał na stronie internetowej swój PESEL, nazwisko panieńskie matki, numer karty, datę ważności i kod (...). Otrzymał SMS-em kod autoryzacyjny od Banku, który wprowadził na stronie internetowej. Następnie został przekierowany ponownie na stronę przypominającą stronę I.. Miał podać dane do umówienia kuriera – numer telefonu. Zeskanował również telefonem kod QR, który przekierował go do sklepu z aplikacjami mobilnymi (...) (...). Nie zainstalował żadnej aplikacji, lecz zgodnie z instrukcjami zmienił ustawienia telefonu, co umożliwiło osobom trzecim wgląd w SMS-y i powiadomienia wysyłane Ł. O.. Witryna nie wymagała zgody na połączenie urządzenia z innym urządzeniem. W krótkim czasie zadzwonił do niego mężczyzna, który poprosił go o adres zamieszkania i datę odbioru przesyłki. Kolejno Ł. O. wszedł na prawidłową stronę Banku i ujawnił 2 transakcje obciążające jego rachunek na 7500 zł i 6000 zł.

W czasie dokonywanych operacji Ł. O. korzystał z prywatnego komputera, który posiadał system operacyjny V. i program antywirusowy V.. Był w trakcie przebranżowienia się na programistę (wcześniej wiele lat pracował jako inżynier budowy).

Dowód: przesłuchanie powoda – protokół rozprawy z 21.11.2025 r. k. 243

Wykonanie transakcji na 7500 zł i 6000 zł z 1 września 2023 r. nie było wolą Ł. O..

Dowód: przesłuchanie powoda – protokół rozprawy z 21.11.2025 r. k. 243, nagranie z rozmowy z pracownikiem banku z 1.9.2023 r. k. 100

Nieustalona osoba, za pomocą ww. spreparowanych stron internetowych, wyłudziła od Ł. O. dane uwierzytelniające, z pomocą których uzyskała dostęp do systemu transakcyjnego banku (godz. 13:43), zwiększyła limity w systemie transakcyjnym banku z 500 zł do 30 000 zł (godz. 13:55), po czym dokonała bez uprawnienia ww. 2 płatności tytułem „multivoucher.pl (...)” (godz. 13:59 i 14:02) oraz usiłowała dokonać 3 płatności na 808,77 USD (godz. 14:07). N. ostatnią operację bank odrzucił ze względów bezpieczeństwa. Wszystkich 3 płatności dokonano, według logów banku, z uwierzytelnianiem kodem 3-D M..

C. 1 września 2023 r. do systemu transakcyjnego banku logowano się łącznie 8 razy, w tym 3 logowania z pierwszego adresu IP (ostatnie 13:40), następnie 2 logowania z drugiego adresu IP (13:43 i 14:12), następnie 3 logowania ponownie z pierwszego adresu IP.

Adres IP, z którego nieuprawniona osoba zalogowała się do systemu bankowości elektronicznej o 13:43, należy do (...), która jest niezależną organizacją wspierającą rozbudowę Internetu, korzystająca z kilkunastu serwerów na całym świecie i wspierającą tworzenie rozwiązań dążących do anonimizacji danych w sieci teleinformatycznej.

Dowód: wydruk listy operacji z systemu wewnętrznego banku k. 187, wydruk danych logowania wystawiony przez bank k. 84, wydruk danych logowania z systemu wewnętrznego banku k. 188v, kopia zaświadczenia banku z 1.9.2023 r. – lista blokad na rachunku k. 75, zestawienie operacji k. 185, kserokopia notatki urzędowej z 9.10.2023 r. k. 22

Ł. O. zgłosił telefoniczną reklamację w Banku. Pracownik banku poinformował go, że 2 pierwsze płatności na 7500 zł i 6000 zł zostały uznane oraz nie można ich cofnąć, a także polecił zgłosić sprawę organom ścigania.

Niesporne, nadto dowód: nagranie z rozmowy z pracownikiem banku z 1.9.2023 r. k. 190

Ł. O. złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia na jego szkodę przestępstwa, skutkiem czego zostało wszczęte dochodzenie w sprawie o czyn z art. 286 § 1 k.k. (doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem). Dochodzenie zostało prawomocnie umorzone z powodu niewykrycia sprawcy.

Niesporne, nadto dowód: protokół przyjęcia zawiadomienia z 1.9.2023 r. k. 1-2, postanowienie o wszczęciu dochodzenia k. 17, postanowienie o umorzeniu dochodzenia k. 24 – akta KP-D-II-5580/23 Komisariatu Policji V.-W.

Ł. O. złożył reklamację w oddziale banku, której bank nie uwzględnił, a po wniesieniu odwołania bank podtrzymał swoje stanowisko, które nie uległo zmianie również w późniejszym postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Rzecznika Finansowego z wniosku Ł. O..

Zdaniem banku klient wykazał się dużą nieostrożnością i wykonał szereg czynności mających znamiona rażącego niedbalstwa, a reklamowane transakcje zostały uwierzytelnione przy użyciu standardu 3-D M., zgodnie z regulaminem kart debetowych, co jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na obciążenie rachunku i stanowi podstawę odmowy uznania reklamacji.

Niesporne, nadto dowód: kserokopia potwierdzenia przyjęcia reklamacji z 4.9.2023 r. k. 89, wydruk odpowiedzi na reklamację z 5.9.2023 r. k. 90-92, kserokopia odwołania z 2.10.2023 r. k. 96, wydruk odpowiedzi na odwołanie z 20.10.2023 r. k. 97, kserokopia wystąpienia Rzecznika Finansowego z 14.2.2024 r. k. 100-104, kserokopia wyjaśnień banku z 21.3.2024 r. k. 105-109

III. OCENA DOWODÓW

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia są w większości bezsporne i, choć nie wymagają dowodu, znalazły potwierdzenie w dokumentach i depozycjach powoda, które oceniane łącznie utworzyły spójny obraz przebiegu wydarzeń.

Część dokumentów dołączonych do pozwu stanowiła fotokopie dokumentów z akt dochodzenia, a fotokopie te odpowiadają oryginałom. Pozostałe dokumenty pochodziły od pozwanego, a ich prawdziwości powód nie zaprzeczył.

Wydrukom i kserokopiom nie nadano cech odpisu, czyli nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, więc nie są dokumentem prywatnym ani urzędowym. Stanowią jednak inny środek dowodowy w rozumieniu art. 308 k.p.c., do którego należy odpowiednio stosować przepisy o dokumentach. Strony nie kwestionowały istnienia ani treści dokumentów czy danych informatycznych utrwalonych w wydrukach ani kserokopiach. Stanowią one więc dowód tego, że osoba, która podpisała utrwalony w kserokopii dokument prywatny, złożyła oświadczenie w nim zawarte (art. 245 k.p.c.).

Moc dowodowa wydruku ostrzeżeń zamieszczonych na stronie internetowej banku w ramach kampanii informacyjnej przeciwko oszustwom jest znacząco ograniczona. Ów dokument, choćby z użyciem lupy, jest prawie w całości nieczytelny. Dowodzi jedynie faktu, że pozwana w ogólności prowadziła pewną kampanię skierowaną do ogółu klientów na swojej stronie internetowej.

Regulamin rachunków, regulamin usług, regulamin kart debetowych i regulamin obsługi klienta, zostały przez bank wydane (niesporne). Samo jednak wydanie regulaminu w stosunku z konsumentem nie jest wystarczające do uznania, że wiąże on konsumenta. Konieczne jest doręczenie konsumentowi treści regulaminu, o czym dalej.

Depozycje powoda są wiarygodne. Pozostawały spójne wewnętrznie oraz znajdowały potwierdzenie w dokumentach. Służyły zwłaszcza doszczegółowieniu opisu przebiegu wykonywanych przez powoda operacji na komputerze, wyglądu stron internetowych itp.

IV. OCENA PRAWNA

Powództwo jest zasadne w całości.

A. Zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku

Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym po przeprowadzeniu rozprawy. Rozprawę odroczono wyłącznie z powodu oczekiwania na przedstawienie istotnego poglądu przez Rzecznika Finansowego. Pismo Rzecznika Finansowego zawierające jego istotny pogląd w sprawie zostało doręczone stronom, które uprzedzono o zamiarze zamknięcia rozprawy i wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, uznając, że wyznaczanie dalszych posiedzeń jest zbędne (art. 224 § 3 k.p.c.). Strony zajęły stanowiska końcowe w piśmie.

Sąd nie wydał wprawdzie odrębnego postanowienia o zamknięciu rozprawy, lecz nie ma to wpływu na wynik sprawy. Zamknięcie rozprawy ma dwie funkcje. Po pierwsze, sygnalizuje stronom zakończenie postępowania dowodowego. Po drugie, wyznacza moment, na który sąd bierze pod uwagę stan rzeczy, stanowiący podstawę orzekania (art. 316 k.p.c.).

Postanowienie o zamknięciu rozprawy i wydanie wyroku następuje na tym samym posiedzeniu (w tym samym dniu i bezpośrednio po sobie). Orzeczenie wiąże od podpisania sentencji (art. 332 § 1 k.p.c.). Co do zasady nie zachodzą więc żadne różnice w stanie rzeczy, który istnieje w chwili wydania postanowienia o zamknięciu rozprawy, i w stanie rzeczy, który istnieje w chwili wydania wyroku.

Brak postanowienia o zamknięciu rozprawy mógłby mieć zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, kiedy po faktycznym wyczerpaniu postępowania dowodowego, a jeszcze przed wydaniem wyroku, nastąpi zmiana okoliczności. Wówczas konieczne stałoby się ustalenie, czy zmiana nastąpiła przed czy po zamknięciu rozprawy, a bez stosownego postanowienia ocena ta nie byłaby możliwa.

W rozpoznanej sprawie od złożenia ostatecznego stanowiska przez pełnomocników stron (8 grudnia 2025 r. i 15 grudnia 2025 r.) do wydania wyroku (20 lutego 2026 r.) nie nastąpiły żadne zdarzenia istotne formalnoprawnie lub materialnoprawnie dla treści wyroku. Brak formalnego postanowienia o zamknięciu rozprawy, które powinno zostać wydane, nie ma więc żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Strony nie zostały też pozbawione możliwości obrony swoich praw, skoro zobowiązanie do zajęcia stanowisk końcowych stanowiło jednoznaczną informację o zakończeniu postępowania dowodowego, a nadto przed wydaniem wyroku strony faktycznie złożyły stanowiska końcowe i zostały uprzedzone, że po ich przedstawieniu zostanie wydany wyrok.

B. Przypozwanie Rzecznika Finansowego

Powód wezwał Rzecznika Finansowego do udziału w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego po stronie powoda i wniósł o zawiadomienie Rzecznika o toczącym się postępowaniu na podstawie art. 84 k.p.c. w zw. z art. 62 § 2 k.p.c.

Przypozwanie należało odrzucić jako niedopuszczalne.

Sprawa ze względu na wartość przedmiotu sporu jest rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w którym nie stosuje się przepisów o interwencji ani przypozwaniu (art. 505 4 § 1 k.p.c.). Sąd podziela pogląd, że mimo braku szczególnych unormowań wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że przypozwanie sąd powinien odrzucić, jeśli w sprawie nie jest dopuszczalna interwencja uboczna, np. w sprawie podlegającej rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym (P. Telenga [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-729, red. A. Jakubecki, Warszawa 2019, art. 84).

Rzecznik Finansowy wprawdzie wyraził gotowość wzięcia udziału w sprawie (pismo z 2 kwietnia 2024 r. na etapie przedsądowym). Lecz wyraźnie wskazał na możliwość wstąpienia do postępowania na podstawie art. 26 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, czyli na prawach przysługujących prokuratorowi.

Wskazany przez powoda przepis art. 62 § 2 k.p.c. dotyczy organizacji pozarządowych, którą Rzecznik Finansowy nie jest, a ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego nie reguluje odpowiedniego stosowania tego przepisu do Rzecznika Finansowego.

Natomiast kolejno wskazany przez powoda przepis art. 84 k.p.c. miałby zastosowanie do Rzecznika wyłącznie w sytuacji wprost wskazanej w tym przepisie, czyli gdyby, w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, przysługiwałoby jej roszczenie względem Rzecznika albo przeciwko której Rzecznik mógłby wystąpić z roszczeniem, co oczywiście nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.

C. Pogląd Rzecznika Finansowego

Powód wniósł o wezwanie Rzecznika Finansowego do przedstawienia pisemnego poglądu w sprawie, na podstawie art. 63 k.p.c. w zw. z art. 28 ustawy z 5.8.2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego.

Wniosek był dopuszczalny, lecz podlegał oddaleniu.

Do Rzecznika Finansowego stosuje się odpowiednio art. 63 k.p.c. zgodnie z którym organizacje pozarządowe mogą przedstawiać sądowi istotny dla sprawy pogląd wyrażony w uchwale lub w oświadczeniu ich należycie umocowanych organów (art. 28 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Przedstawienie poglądu może nastąpić z inicjatywy Rzecznika (z urzędu), na wniosek klienta podmiotu rynku finansowego (powoda) albo na wezwanie sądu.

Sąd nie odnalazł podstaw do własnego działania w tym zakresie, ponieważ Rzecznik zajął już stanowisko w prowadzonym przez siebie postępowaniu wyjaśniającym, a stanowisko to zostało dołączone do pozwu. Nie stało to na przeszkodzie, aby Rzecznik przedstawił sądowi swój pogląd na wniosek powoda, co też uczynił.

D. Kwalifikacja umowy

Strony zawarły umowę o prowadzenie rachunku bankowego na czas nieoznaczony, mocą której pozwana zobowiązała się do przechowywania środków pieniężnych powoda oraz przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych (art. 725 k.c., art. 52 prawa bankowego). Czynności tej powód dokonał z przedsiębiorcą jako konsument, nie była ona związana bezpośrednio z jego działalnością gospodarczą ani zawodową (art. 22 1 k.c.).

E. Związanie powoda regulaminami

Powód jest związany Regulaminem kart debetowych. Zasadny jest natomiast zarzut powoda, że pozwana nie udowodniła, aby powód był związany pozostałymi wydanymi przez nią Regulaminami (usług płatniczych, rachunków, obsługi klienta).

Bank może wydawać regulaminy, a postanowienia takich regulaminów są dla stron wiążące (art. 109 ust. 1 i 2 ustawy z 29.8.1997 r. Prawo bankowe). Lecz w stosunku z konsumentem samo wydanie regulaminu nie jest wystarczające do uznania, że konsument jest tym regulaminem związany. Regulamin jest wzorcem umowy, więc powinien zostać konsumentowi doręczony przed zawarciem umowy (art. 384 § 1 k.c.).

Powód potwierdził w zasadniczych umowach indywidualnych z 2007 r., że otrzymał ówcześnie obowiązujące regulaminy. Te zaś na przestrzeni kolejnych 16 lat ulegały licznym zmianom co do nazewnictwa i treści, ostatecznie przyjmując nazwy i treść w brzmieniu dołączonym do odpowiedzi na pozew.

Regulamin wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym (tj. zwłaszcza zmiana regulaminu) wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane „wymagania określone w art. 384”, a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia (art. 384 1 k.c.). Umowa stron została zawarta na czas nieokreślony czyli kreowała zobowiązanie ciągłe.

Wymogi z art. 384 § 1 i 2 k.c. nie zostały dochowane w przypadku Regulaminu usług płatniczych, Regulaminu rachunków i Regulaminu obsługi klienta.

Przepis ten wymaga doręczenia drugiej stronie wzorca umowy, czego pozwana nie wykazała. Wyjątkiem, zwalniającym od doręczenia wzorca, jest sytuacja, kiedy posługiwanie się wzorcem jest w stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte. Wówczas wystarczy, że strona mogła z łatwością zapoznać się z treścią regulaminu, np. na stronie internetowej banku. Nie stosuje się jednak tej regulacji w stosunkach konsumenckich (jak w przedmiotowej sprawie) z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

Umowa o prowadzenie rachunku bankowego i korzystanie z kart płatniczych, choć zawierana powszechnie, nie dotyczy drobnych spraw życia codziennego. Kreuje zobowiązanie ciągłe o skutkach finansowych, wiąże się z ponoszeniem opłat i prowizji, nakłada też szczególne obowiązki na posiadacza instrumentów finansowych. Uznanie, że prowadzenie rachunku bankowego i korzystanie z karty płatniczej jest drobną sprawą życia codziennego, konsekwentnie musiałoby doprowadzić do uznania, że umowy tego rodzaju mogą być zawierane również przez osoby nieposiadające zdolności do czynności prawnych, stając się ważne z chwilą wykonania (art. 14 ust. 2 k.c.), a także przez osoby z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych, bez zgody przedstawiciela ustawowego (art. 20 k.c.). Sama pozwana winna przyznać, że umowy rachunku bankowego mogą być zawarte z osobą z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych, lecz wyłącznie za zgodą przedstawiciela ustawowego. Nie jest to więc drobna sprawa życia codziennego.

W konsekwencji nie jest wystarczające udostępnienie regulaminu na stronie internetowej banku, aby konsument mógł z łatwością zapoznać się z jego treścią, lecz konieczne jest indywidualne doręczenie (np. na trwałym nośniku) zmienionego wzorca umowy, w tym regulaminu. Zapewne jest tego świadoma również pozwana. Banki, jak uczy doświadczenie życiowe, najczęściej informują klientów o zmianach regulaminów w indywidualnych wiadomościach e-mail lub w bankowości elektronicznej, aplikacjach mobilnych. Pozwana nie przedstawiła jednak dowodów na takie doręczenie regulaminów powodowi.

Zdaniem pozwanej brak doręczenia wzorca pozostaje bez znaczenia dla ważności (obowiązywania) umowy między stronami (wyrok SA w Szczecinie z 13.6.2016 r. I ACa 23/15). Wskazane orzeczenie zapadło jednak stanie faktycznym, w którym klient nie był konsumentem, a w toku postępowania nie kwestionował, że otrzymał wzorzec umowy. W rozpoznanej sprawie wystąpiła zaś sytuacja dokładnie odwrotna, powód jest konsumentem i kwestionuje otrzymanie zmienionych regulaminów.

Tym samym powód jest związany jedynie regulaminem kart debetowych, albowiem nie zaprzeczył, że go otrzymał oraz sam zaoferował go jako dowód. Doręczenia pozostałych regulaminów, pomimo ich skutecznego wydania w rozumieniu art. 109 prawa bankowego, pozwana nie udowodniła, a zatem nie zostało wykazane, że są one dla powoda wiążące po myśli art. 384 1 w zw. z art. 384 § 2 k.c.

F. Role powoda i pozwanej w transakcji płatniczej

Roszczenie oparte jest na ustawie z 19.8.2011 r. o usługach płatniczych, dalej u.u.p.

Powód występował jako płatnik, czyli osoba fizyczna składająca zlecenie płatnicze (art. 2 pkt 22 u.u.p.), rozumiane jako oświadczenie zawierające polecenie wykonania transakcji płatniczej (art. 2 pkt 36 u.u.p.), którą to rozumie się jako zainicjowaną przez płatnika wpłatę, transfer lub wypłatę środków pieniężnych (art. 2 pkt 29 u.u.p.).

Powód był też użytkownikiem, czyli osobą korzystającą z usług płatniczych w charakterze płatnika (art. 2 pkt 34 u.u.p.), tj. korzystał z działalności pozwanej polegającej na wykonywaniu transakcji płatniczych, w tym transferu środków pieniężnych na rachunek płatniczy przy użyciu karty płatniczej (art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. b u.u.p.)

Pozwana występowała jako dostawca użytkownika prowadząca rachunek dla płatnika (art. 2 pkt 4c u.u.p.).

G. Transakcja nieautoryzowana

Transakcję płatniczą uważa się za autoryzowaną, jeżeli płatnik (powód) wyraził zgodę na jej dokonanie w sposób przewidziany w umowie między płatnikiem a jego dostawcą, czyli pozwanym bankiem (art. 40 ust. 1 u.u.p.).

Ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza została autoryzowana i prawidłowo zapisana w systemie służącym do obsługi transakcji spoczywa na dostawcy użytkownika, czyli pozwanej (art. 45 ust. 1 i 2 u.u.p.).

Wykazanie przez dostawcę (pozwaną) zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego nie jest wystarczające do udowodnienia, że transakcja płatnicza została przez użytkownika (powoda) autoryzowana (art. 45 ust. 2 u.u.p.). Użycie instrumentu nie jest więc równoznaczne ze zgodą płatnika. J. distinguente nie można również mylić „ zgody” płatnika z „ uwierzytelnieniem”, które polega jedynie na weryfikacji tożsamości płatnika (art. 2 pkt 33b u.u.p., podobnie wyrok SN z 15.9.2023 r. II CSKP 1013/22).

W praktyce uwierzytelnienie i autoryzacja często odbywają się w tym samym czasie, jednak możliwe jest ich rozdzielenie. Wówczas płatnik najpierw używa instrumentu płatniczego, składa zlecenie transakcji, następuje uwierzytelnienie czyli weryfikacja tożsamości, a następnie płatnik wyraża zgodę. Brak wyrażenia zgody – pomimo użycia instrumentu, złożenia zlecenia i uwierzytelnienia – oznacza, że transakcja nie została autoryzowana, nawet jeśli spełnione zostały wymogi techniczne określone w regulaminie banku.

Pozwana udowodniła za pomocą dokumentów, że karta płatnicza udostępniona powodowi została użyta oraz że w ogólności nastąpiło uwierzytelnienie przy spornych transakcjach. Nie udowodniła natomiast, żeby transakcja została autoryzowana w rozumieniu ustawy, czyli żeby powód wyraził zgodę na ich dokonanie.

Transakcje dokonane na rachunku powoda zostały zainicjowane przez osoby trzecie bez zgody powoda. Nie ma racji pozwana, że transakcje należy uznać za autoryzowane z tego powodu, iż zostały uwierzytelnione w ramach procedury 3-D M.. Zastosowanie tych mechanizmów służy uwierzytelnianiu i nie przesądza o wyrażeniu przez płatnika zgody na transakcję.

Bank, poza wydrukami logów z wewnętrznego systemu, nie przedstawił innych dowodów potwierdzających, że powód faktycznie wyraził zgodę na realizację transakcji. Dodatkowo z dokumentacji bankowej wynika, że sam uznał dokonywane na koncie powoda operacje za podejrzane, blokując wykonanie dwóch kolejnych transakcji kartą oraz ograniczając dostęp do konta przez kanał internetowy jeszcze przed zgłoszeniem tego przez powoda.

Tym samym w toku spornych transakcji doszło do zarejestrowanego użycia karty płatniczej, uwierzytelnienia czyli potwierdzenia tożsamości użytkownika (aspekt techniczny), ale nie doszło do autoryzowania transakcji (aspekt wolicjonalny, połączony ze zgodą).

H. Obowiązki w przypadku transakcji nieautoryzowanej

W przypadku wykonania nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca usług płatniczych, czyli pozwana, jest obowiązany do niezwłocznego zwrotu płatnikowi, czyli powodowi, kwoty tej transakcji, przywracając saldo rachunku do wartości poprzedniej (art. 46 ust. 1 u.u.p.), w tej sprawie o 13 500 zł.

Wyjątkiem jest m.in. sytuacja, na którą powołała się pozwana, czyli gdy płatnik (powód) wskutek rażącego niedbalstwa dopuścił się naruszenia obowiązku korzystania z instrumentu płatniczego zgodnie z umową ramową, w tym przechowywania instrumentu płatniczego z zachowaniem należytej staranności, nieudostępnianie go osobom nieuprawnionym oraz podjęcie innych niezbędnych środków służących zapobieżeniu naruszeniu indywidualnych danych uwierzytelniających (art. 46 ust. 3 lit. b u.u.p. w zw. z art. 42 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.u.p.).

Okoliczności zwalniające pozwaną z odpowiedzialności powinna udowodnić pozwana. Do wykonania ciężaru dowodu w tym zakresie nie wystarczy samo wykazanie przez pozwaną zarejestrowanego użycia instrumentu płatniczego (art. 45 ust. 2 u.u.p.).

Pozwana udowodniła, że:

Powód obiektywnie miał możliwość wykrycia oszukańczego działania:

Postawa powoda w obliczu ataku była zatem niewystarczająca, lecz całokształt okoliczności wyklucza możliwość przypisania mu niedbalstwa w stopniu rażącym.

Na ocenę zachowania powoda nie mają wpływu kampanie informacyjne prowadzone przez pozwaną. Pozwana nie udowodniła, żeby kierowała do powoda indywidualnie takie ostrzeżenia, a co najwyżej, że zamieściła je na swojej stronie internetowej. Wydruk treści tych ostrzeżeń niestety jest nieczytelny, więc nie jest możliwe zweryfikowanie, czy pozwana ostrzegała w ogóle konkretnie o takim scenariuszu oszustwa, jak w niniejszej sprawie. Lecz nawet gdyby pozwana to uczyniła, konsument nie ma obowiązku odwiedzać strony internetowej banku. Doświadczenie życiowe uczy zresztą, że stronę internetową banku odwiedza się głównie w celu poznania oferty, w zamiarze skorzystania z nowych usług lub produktów. Natomiast do obsługi aktualnych klientów, w ramach bieżąco świadczonych usług, najskuteczniejsze są zindywidualizowane kanały, jak bankowość elektroniczna i aplikacje mobilne, do których klient loguje się regularnie. Kampanii prowadzonej w tej formie pozwana jednak nie wykazała.

Tym samym powód udowodnił pozytywne przesłanki odpowiedzialności pozwanej (istnienie transakcji płatniczej), zaś pozwana nie wykazała kumulatywnie negatywnych przesłanek swojej odpowiedzialności (autoryzacja transakcji płatniczej lub naruszenie obowiązków przez powoda w warunkach rażącego niedbalstwa).

I. Odsetki

Pozwana opóźniała się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, więc powódka mogła domagać się odsetek za czas opóźnienia, czyli od dnia, gdy roszczenie stało się wymagalne (art. 481 § 1 k.c.).

Dostawca ma obowiązek zwrócić płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie, nie później niż do końca dnia roboczego następującego po dniu otrzymania stosownego zgłoszenia (art. 46 ust. 1 u.u.p.).

Zgłoszenie pozwana otrzymała już 1 września 2023 r. (piątek) drogą telefoniczną. Świadczenie powinna spełnić do 4 września 2023 r. (poniedziałek), a od dnia następnego pozostaje w opóźnieniu. Powód ma jednak prawo domagać się odsetek od dnia późniejszego, czyli 6 września 2023 r., tj. dnia po rozpatrzeniu reklamacji złożonej bezpośrednio w oddziale banku, a sąd nie może wyrokować ponad żądanie (art. 321 k.p.c.).

V. KOSZTY PROCESU

Strona przegrywająca zwraca stronie przeciwnej poniesione przez nią koszty procesu niezbędne dla dochodzenia jej praw, zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (art. 98 § 1 i 1 1 k.p.c.).

Powód poniósł 4367 zł kosztów procesu, w tym 750 zł opłaty od pozwu, 3600 zł kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wysokość poszczególnych kosztów sąd ustalił na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 6 ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej.

asesor sądowy E. Ł.

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

4.  (...)

5.  (...) (...).

Gdańsk, 20 marca 2026 r.

asesor sądowy E. Ł.